شبحی گرانقیمت در دل آسمان؛ B-2 اسپیریت، بمبافکنی با رازهای طراحی محرمانه و نقطهضعفی که کمتر کسی از آن خبر دارد.
۲۲ نوامبر ۱۹۸۸ (۲ آذر ۱۳۶۷)، پایگاه شمارهی ۴۲ نیروی هوایی آمریکا در پالمدل کالیفرنیا، صحنهی رونمایی رسمی از یکی از مرموزترین پروژههای نظامی قرن بود: بمبافکن رادارگریز B-2 Spirit. این هواپیما برای نخستینبار در مقابل چشم مقامات کنگره و خبرنگاران به نمایش درآمد. B-2 Spirit نتیجهی سالها تحقیقوتوسعهی محرمانه در شرکت نورثروپ گرومن بود؛ بمبافکنی که میتوانست از دل سامانههای پدافندی عبور کند، بدون آنکه دیده شود. B-2 اسپیریت نهفقط یک هواپیما، بلکه نماد ورود به عصر تازهای از جنگهای هوایی و راهبردهای دفاعی بود.
بااینحال، شور و هیجان اولیهی رونمایی از B-2 دیری نپایید، چراکه خیلی زود نگاهها از قابلیتهای فنی، به هزینههای سرسامآور آن معطوف شد. با هزینهی توسعهی نزدیک به ۴۵ میلیارد دلار و قیمتی بیش از یک میلیارد دلار برای هر هواپیما، بمبافکن رادارگریز به نمادی از ولخرجیهای نظامی تبدیل شد. این ارقام، صدای منتقدان را بلند کرد و بحثهای گستردهای را در سراسر آمریکا به راه انداخت: آیا پنهانکاری تحت عنوان «امنیت ملی» میتواند توجیهی برای چنین هزینههای گزافی باشد و دولت تا کجا میتواند بدون پاسخگویی به مردم، برای پروژههای محرمانه پول خرج کند؟
کشمکش دربارهی بودجهی سرسامآور، در طول اجرای برنامه نیز ادامه یافت؛ اما نخستین پرواز B-2 در ۱۷ جولای ۱۹۸۹ با موفقیت صورت گرفت. در این پرواز، پهنای بال ۵۳ متری هواپیما در کنار رادارگریزی آن، توجه همگان را به خود جلب کرد؛ لحظهای که نهتنها موفقیتی بزرگ برای مهندسان نورثروپ گرومن، بلکه اثباتی بر این واقعیت بود که آمریکا ابزاری بیرقیب را برای اعمال نفوذ خود در هر نقطه از جهان در اختیار دارد.
سیر تکامل بمبافکن B-2
بمبافکن B-2 بهعنوان پاسخی مستقیم به فشارهای ژئوپلیتیکی و جاهطلبیهای تکنولوژیک دوران جنگ سرد، ساخته شد. این هواپیما در اواخر دههی ۱۹۷۰ و اوایل دههی ۱۹۸۰، با هدف نفوذ به فضای هوایی بهشدت محافظتشده در پشت پردهی آهنین و نابودی اهداف استراتژیک، در پاسخ به سیستمهای پدافند موشکی پیشرفتهتر اتحاد جماهیر شوروی طراحی شد.
سقوط u2 در خاک شوروی
بقایای هواپیمای رادارگریز جاسوسی U-2 ایالات متحده در قلب شوروی؛ سقوط این هواپیما، اهمیت توسعهی بمبافکنهای رادارگریز استراتژیک را برای آمریکا، دوچندان کرد.
Theaviationist
سیستمهای دفاعی شوروی، بمبافکنهای سنتی را در معرض خطر قرار داده بودند، زیرا پیشرفت رادارها و موشکهای ضدهوایی شوروی، بمبافکنهای سنتی را آسیبپذیر کرده بود. به همین دلیل نیروی هوایی آمریکا تصمیم گرفت بمبافکنی بسازد که ترکیبی از هواپیماهای سرنشیندار و موشکهای کروز پرتابشونده از هوا باشد، تا بتوانند به سامانههای پدافند موشکی شوروی غلبه کنند.
از جرقه آتشبازی تا کابوس هایپرسونیک؛ موشک بالستیک چگونه کار میکند؟
مطالعه ’21
13 روز قبل
طرح هوش مصنوعی از موشک بالستیک در میان ابرها
پیشرفت خیرهکننده جنگندههای چینی؛ جهش بلند از مونتاژ به ساخت جنگنده رادارگریز
مطالعه ’28
18 روز قبل
طرح هوش مصنوعی از تکامل صنعت جنگنده های چین
جنگ سرد: عامل محرک
ایدهی فناوری رادارگریز که در میانههای دههی ۱۹۷۰ شکل گرفت، با فراهم کردن امکان گریز هواپیماها از شناسایی راداری از طریق انحراف یا جذب امواج رادار، مفهوم جدیدی را در عرصهی هوانوردی نظامی معرفی کرد. تا سال ۱۹۷۶، این فناوری به حدی پیشرفت کرد که زمینهساز راهاندازی برنامهی بمبافکن تاکتیکی پیشرفته شد که در نهایت به ساخت B-2 انجامید.
در سال ۱۹۷۷، جیمی کارتر، رئیسجمهور وقت آمریکا، برنامهی ساخت بمبافکن B-1A را متوقف کرد و بهجای آن، بر برنامهی بمبافکن تاکتیکی پیشرفته تمرکز کرد تا از این طریق، به برتری استراتژیک در برابر رقبا دست یابد.
بمبافکن استراتژیک B-1A لنسر
بمبافکن استراتژیک B-1A لنسر
سرانجام در جریان رقابتهای انتخاباتی ریاستجمهوری سال ۱۹۸۰، فشارهای سیاسی ناشی از انتقادات رونالد ریگان نسبت به سیاستهای دفاعی کارتر، دولت را ناگزیر کرد تا در ماه آگوست ۱۹۸۰، وجود برنامهی بمبافکن رادارگریز را علنی کند. این اقدام، درحالیکه از یک سو پیامی استراتژیک به رقبا ارسال میکرد، از سوی دیگر ریسک افشای اطلاعات محرمانهی عملیاتی را بههمراه داشت.
بال پرنده: از رؤیا تا پرواز
ایدهی بال پرنده به جک نورثروپ بازمیگردد که تجربههایش را در دههی ۱۹۴۰ با ساخت هواپیماهایی نظیر N-1M، XB-35 و YB-49 بهدست آورده بود. این هواپیماها بهطور طبیعی از سطح مقطع راداری پایینی برخوردار بودند. نبود زوایای ۹۰ درجه، احتمال انعکاس امواج رادار را کاهش میداد. نمونههای اولیه، ظرفیتها و دشواریهای طراحی بال پرنده را آشکار کردند.
هواپیمای بمبافکن XB-35 ملخدار
هواپیمای بمبافکن نورثروپ XB-35 ملخدار
طرح بال پرنده N-1M نورثروپ
طرح بال پرندهی N-1M نورثروپ
بمبافکن آزمایشی نورثروپ YF-49 در پرواز
بمبافکن YB-49، پرندهای با دو کابین بود؛ یکی در جلو و دیگری در انتها که از طرح XB-35 الهام گرفته بود.
U.S. Air Force photo
بمبافکن آزمایشی نورثروپ YF-49 روی باند
بمبافکن YB-49 با ۸ موتور جت
طرح بمبافکن آزمایشی نورثروپ YF-49
طرح بمبافکن YB-49
بااینحال، ناپایداری در پرواز، مشکل اصلی هواپیماهای با بال پرنده بود. مشکلاتی مانند چرخش هلندی (ترکیبی از انحراف و غلتش) و انحراف پس از چرخش، کنترل و دقت را بهخطر میانداخت. سیستمهای پرواز مکانیکی آن زمان نمیتوانستند چالشهای آیرودینامیکی را مهار کنند.
پخش از رسانه
زومیت
لایک
اگرچه لاکهید مارتین با ساخت F-117، پیشگام دنیای رادارگریزی به حساب میآمد، نورثروپ از سال ۱۹۷۹ داشت در سکوت برگ برندهی خود را آماده میکرد: پروژهای به نام «Tacit Blue» برای توسعهی فناوریهای رادارگریزی مثل سطوح منحنی و سیستمهای کنترل خودکار پرواز (fly-by-wire). در نهایت، در سال ۱۹۸۱، قرارداد ۷٫۳ میلیارد دلاری نه به لاکهید، بلکه به نورثروپ رسید.
پروژه نورثروپ Tacit blue از رو به رو
Northrop
پروژه نورثروپ Tacit blue از کنار
نمای خروجی موتور جت پروژهی Tacit Blue
پروژه نورثروپ Tacit blue از کنار
نمای کناری موتور جت پروژهی Tacit Blue
با آغاز برنامهی بمبافکن تاکتیکی پیشرفته، یکی از حساسترین رقابتهای تاریخ هوانوردی نظامی کلید خورد. دو غول این صنعت، نورثروپ گرومن و لاکهید مارتین در رقابتی حساس و سرنوشتساز روبهروی یکدیگر قرار گرفتند. لاکهید با طرح «Senior Peg» وارد میدان شد که بر میراث پرافتخار شرکت در ساخت هواپیماهای بدون سکان عمودی به نام «بالهای پرنده» تکیه داشت.
در مقابل طرح لاکهید، برنامهی نورثروپ گرومن قرار داشت که با کد «Senior Ice» شناخته میشد و در نهایت به ساخت بمبافکن B-2 Spirit منجر شد. برنامهی نورثروپ، بازگشت و تکامل طرح انقلابی «بال پرنده» بود؛ ایدهای که جک نورثروپ، بنیانگذار این شرکت، دههها پیش با هواپیماهایی مانند YB-49 دنبال کرده بود.
طرح نورثروپ بسیار پیچیدهتر و پرریسکتر بود، اما در عوض قابلیتهای بینظیری در برد، ظرفیت حمل مهمات و بهویژه پنهانکاری ارائه میداد که در نهایت باعث شد ارتش آمریکا این طرح را بهعنوان گزینهی برتر انتخاب کند.
طرح جنگنده بال پرواز لاکهید با نام Senior Peg در دهه ۱۹۷۰
بازسازی ذهنی یک هنرمند از طرح جنگندهی رادارگریز لاکهید با نام Senior Peg در دههی ۱۹۷۰
در میانههای دههی ۱۹۸۰، طراحی B-2 دستخوش تغییرات اساسی شد و مأموریت آن از نفوذ در ارتفاعات بالا به نفوذ در ارتفاعات پایین تغییر یافت. این امر، سبب تأخیر دوساله در اولین پرواز و افزایش یک میلیارد دلاری در هزینههای پروژه شد.
در ابتدا، تصمیم بر ساخت ۱۳۲ فروند از این هواپیما برای بازدارندگی در برابر اتحاد جماهیر شوروی گرفته شد، اما پس از فروپاشی شوروی، سفارش به ۲۱ فروند کاهش یافت. کاهش در سفارشهای نیروی هوایی باعث شد هزینهی هر واحد به بیش از ۲ میلیارد دلار افزایش یابد تا لقب پرهزینهترین هواپیمای دنیا را به خود اختصاص دهد.
بابک قهرمانی
نگاهی به ۱۰ مورد از زیباترین هواپیماهای تاریخ هوانوردینگاهی به ۱۰ مورد از زیباترین هواپیماهای تاریخ هوانوردی
مطالعه ‘7
با وجود تمام موانع، B-2 در سال ۱۹۸۹، اولین پرواز خود را با موفقیت انجام داد تا در سال ۱۹۹۳ به نیروی هوایی آمریکا تحویل داده شود. سرانجام در نخستین روز سال ۱۹۹۷، بمبافکن «شبح» به مرحلهی عملیاتی ارتقاء یافت.
طراحی منحصربهفرد B-2؛ از بال پرنده تا کنترل دیجیتال پرواز
هواپیمای B-2 اسپریت از پیکربندی بال پرنده بهره میبرد؛ طرحی جسورانه که با بهرهگیری از یک بال پهن و کوتاه، بدنهی استوانهای و سکان عمودی را حذف میکند. این هواپیما با دهانهی بال ۵۲٫۴ متری میتواند با B-52 رقابت کند، اما طول ۲۱ متریاش آن را شبیه جت جنگنده میکند.
مشخصات بمب افکن B2
تعداد خدمه
دو نفر (فرمانده مأموریت و خلبان)
سایز
طول: ۲۱ متر عرض بالها: ۵۲.۴ متر ارتفاع: ۵.۱۸ متر
وزن خالی
۷۱,۷۰۰ کیلوگرم (۷۱.۷ تن)
حداکثر وزن برخاست
۱۵۲,۴۰۰ کیلوگرم (۱۵۲.۴ تن)
ظرفیت سوخت
۷۵,۷۵۰ کیلوگرم (حدود ۹۵ هزار لیتر)
پیشرانه
چهار موتور توربوفن General Electric F118-GE-100
حداکثر سرعت
حدود ۱,۰۱۰ کیلومتر بر ساعت (۰.۹۵ ماخ)
برد
بیش از ۱۱,۰۰۰ کیلومتر (بدون سوختگیری)
سقف پروازی
۱۵,۲۰۰ متر (۵۰ هزار فوت)
ظرفیت حمل سلاح
۱۸,۱۴۴ کیلوگرم در دو محفظه داخلی
رادار و اویونیک
رادار آرایه فازی فعال (AESA) مدل AN/APQ-181، سیستمهای جنگ الکترونیک پیشرفته، ارتباطات ماهوارهای و لینکهای داده امن
نقش و مأموریت
بمبافکن استراتژیک سنگین پنهانکار با قابلیت حمل تسلیحات متعارف و هستهای برای نفوذ به سپرهای دفاعی پیشرفته دشمن
تحقق B-2 بهعنوان یک هواپیمای جنگی، به پیشرفتهای تکنولوژیکی در دهههای بعد وابسته بود. پیشرفتهای فناوری در دهههای ۵۰ و ۷۰ میلادی، کنترل دقیقتر طراحی پیچیدهی B-2 Spirit را ممکن کرد. این سیستمها با تنظیم لحظهای سطوح کنترلی (شامل ۶ شهپر یا Aileron و بالابرها یا Elevator در لبهی عقبی بال)، ناپایداری ذاتی طراحی بال پرنده را جبران میکردند.
مقایسه اندازه بمبافکنهای استراتژیک
مقایسهی اندازهی بمبافکنهای استراتژیک ایالات متحده و روسیه (شوروی)؛ از بالا به پایین: B-1B لنسر، B-2 اسپیریت، B-52 استراتوفورترس، توپولوف ۱۶ بَجِر، توپولوف ۲۲ بکفایر، توپولوف ۹۵ بِر و توپولوف ۱۶۰ بلکجک.
بمبافکن B-2، با ترکیب سهگانهی رادارگریزی، طراحی آیرودینامیکی کارآمد که مصرف سوخت را بهینه میکند و ظرفیت بار قابل توجه، جایگاه خود را در میان بمبافکنها متمایز کرده است. «شبح آسمان» بهلطف رادارگریزی، انعطافپذیری عملیاتی در ارتفاعات بالا را فراهم میکند و عملکرد حسگرها را افزایش میدهد. از سوی دیگر، با برد بدون سوختگیری حدود ۱۱٬۱۰۰ کیلومتر، که با سوختگیری هوایی به بیش از ۲۰٬۰۰۰ کیلومتر افزایش مییابد، دسترسی راهبردی بینظیری دارد.
دیدگاهتان را بنویسید